Dit artikel werd oorspronkelijk geschreven op 15 oktober 2004 en gepubliceerd op blog.luxzenburg.org. Het wordt hier herpubliceerd als historisch document en weerspiegelt de ideeën van de auteur op dat moment.

Ik las een korte noot op Wikipedia over de regio ‘Asir in Saudi-Arabië, met daarin de volgende passage:

Saudi-Arabië annexeerde ‘Asir, Najran en Jizan van Jemen in 1934, maar de cultuur van de regio heeft meer gemeen met die van Jemen dan met de rest van Saudi-Arabië. Dit is het meest zichtbaar in kleding en architectuur, die zijn aangepast aan de soms hevige regenval. Bovendien is ‘Asir veel minder beïnvloed door de olieboom dan de rest van Saudi-Arabië, en de moderne stedelijke ontwikkeling van steden als Riyad is hier volledig afwezig. Stamwetten en -gebruiken zijn nog altijd uitzonderlijk sterk aanwezig onder de bevolking van deze regio.

Na dit informatieve stuk volgt in een trivia-sectie de korte vermelding dat:

12 van de 15 Saudische kapers bij de aanslagen van 11 september kwamen uit de regio ‘Asir.

Als politiek geograaf begin ik me af te vragen: is dit opnieuw een geval waarbij religie door bepaalde individuen — de twaalf — wordt ingezet om een nationale agenda te dienen, namelijk de afscheiding van ‘Asir van Saudi-Arabië? Het is niet voor het eerst, en ik had dit soort opmerkingen al eerder gemaakt, maar kon er geen sluitende verklaring voor vinden. Waarom zouden Saudische burgers de steunpilaar van hun eigen regering aanvallen, terwijl zij zo veel profiteren van zowel die regering als van de olieverkoop aan de VS? Het klopte enigszins dat ontevredenen hun regering of haar grootste sponsor aanvallen — maar het klopte niet helemaal.

Nu lijkt het echter duidelijker: ‘Asir profiteert níet van de Saudische olieboom. Het werd in de jaren dertig veroverd en ingelijfd, en wordt beschouwd als bezet gebied. De inwoners worden gezien als Jemenieten, niet als Saudiërs, en onderhouden hun culturele banden met Jemen. Zo’n plek is een broedplaats voor separatistische bewegingen. Maar het is moeilijk om de aandacht van het Westen op Saudi-Arabië gericht te houden, omdat zoveel andere regio’s om aandacht vragen en Saudi-Arabië zo veel levert aan het Westen — olie, maar ook strategisch partnerschap in een omstreden regio. Geen westerse natie zal met de Sauds in de clinch gaan over een relatief kleine regio als ‘Asir, en de mensen uit die regio zullen beseffen dat een strijd voor onafhankelijkheid of autonomie geen kans van slagen heeft.

Dan komt de extremistische strategie in beeld: aansluiting zoeken bij andere extremisten en religie gebruiken als instrument om een totalitaire regering te destabiliseren. In dit geval sloten mensen uit ‘Asir zich aan bij een andere ontevredene, Osama Bin Laden. Als tegenprestatie voor zijn steun voerden zij de verwoestendste aanvallen op de VS uit sinds Pearl Harbor — en sleepten zo de wereld een oorlog tegen terreur in die tot nu toe alleen verliezers kent. De VS hebben hun geloofwaardigheid in de wereld verloren. De islam heeft verloren en wordt beschouwd als een religie van agressie. De Saudiërs hebben verloren, gedwongen als zij zijn democratische hervormingen te accepteren. En ‘Asir heeft verloren: het heeft niets gekregen van Bin Laden. En Bin Laden zelf? Die kan nergens meer heen.

Een triest verhaal van slechte strategie, slechte planning en slechte berekening.